Akty prawne
ROZPORZ?DZENIE
MINISTRA ZDROWIA
z dnia 31 grudnia 1999 r.
w sprawie organizacji, kwalifikacji personelu, zasad funkcjonowania i rodzajów zak?adów lecznictwa odwykowego oraz udzia?u innych zak?adów opieki zdrowotnej w sprawowaniu opieki nad osobami uzale?nionymi od alkoholu

(Dz. U. z dnia 21 stycznia 2000 r.)

Na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 26 pa?dziernika 1982 r. o wychowaniu w trze?wo?ci i przeciwdzia?aniu alkoholizmowi (Dz. U. Nr 35, poz. 230, z 1984 r. Nr 34, poz. 184, z 1987 r. Nr 33, poz. 180, z 1989 r. Nr 35, poz. 192, z 1990 r. Nr 34, poz. 198 i Nr 73, poz. 431, z 1991 r. Nr 73, poz. 321 i Nr 94, poz. 419, z 1993 r. Nr 40, poz. 184, z 1996 r. Nr 127, poz. 593, z 1997 r. Nr 88, poz. 554, Nr 113, poz. 732 i Nr 121, poz. 770 oraz z 1998 r. Nr 106, poz. 668) zarz?dza si?, co nast?puje:

§ 1.

Rozporz?dzenie okre?la:

1) organizacj?, kwalifikacje personelu, zasady funkcjonowania i rodzaje zak?adów lecznictwa odwykowego, a tak?e innych zak?adów opieki zdrowotnej w sprawowaniu opieki nad uzale?nionymi od alkoholu, oraz zasady wspó?dzia?ania w tym zakresie z instytucjami publicznymi i organizacjami spo?ecznymi,

2) warunki, jakie powinny spe?nia? zak?ady lecznicze dla osób uzale?nionych od alkoholu, prowadzone poza publicznymi zak?adami opieki zdrowotnej.

§ 2.

  1. Zak?ady lecznictwa odwykowego realizuj? programy psychoterapii uzale?nie? i wspó?uzale?nie? oraz udzielaj? indywidualnych ?wiadcze? zapobiegawczo-leczniczych i rehabilitacyjnych osobom uzale?nionym od alkoholu i cz?onkom ich rodzin.
  2. Zak?ady lecznictwa odwykowego prowadz? dokumentacj? medyczn? oraz sprawozdawczo?? okre?lon? w odr?bnych przepisach.
  3. Zak?adem lecznictwa odwykowego (z wyj?tkiem oddzia?u leczenia alkoholowych zespo?ów abstynencyjnych) kieruje kierownik z wy?szym wykszta?ceniem, posiadaj?cy kwalifikacje uzyskane w szkoleniu specjalistycznym w zakresie terapii uzale?nie?, okre?lone w § 18 ust. 2, oraz pi?cioletni sta? pracy w lecznictwie odwykowym.

§ 3.

  1. Indywidualne ?wiadczenia zapobiegawczo-lecznicze w rozumieniu niniejszego rozporz?dzenia obejmuj?:
    1. dzia?ania diagnostyczne w zakresie uzale?nienia lub wspó?uzale?nienia oraz zwi?zanych z tym szkód zdrowotnych,
    2. post?powanie medyczne ukierunkowane na leczenie szkód zdrowotnych, a w szczególno?ci:
      1. leczenie alkoholowych zespo?ów abstynencyjnych,
      2. oddzia?ywania farmakologiczne wspomagaj?ce psychoterapi? uzale?nie?.
  2. Przez psychoterapi? uzale?nie? rozumie si? indywidualne i grupowe oddzia?ywania psychologiczne ukierunkowane na zmian? patologicznych mechanizmów uzale?nie? oraz uczenie umiej?tno?ci potrzebnych do utrzymywania abstynencji.
  3. Przez psychoterapi? wspó?uzale?nie? rozumie si? oddzia?ywania psychologiczne ukierunkowane na usuni?cie lub z?agodzenie zaburze? funkcjonowania u cz?onka rodziny, powsta?ych wskutek przewlek?ego stresu zwi?zanego z ?yciem w rodzinie z osob? uzale?nion? od alkoholu.
  4. Świadczenia rehabilitacyjne obejmuj? oddzia?ywania psychospo?eczne i pomocnicze medyczne, ukierunkowane na przywrócenie zdolno?ci funkcjonowania spo?ecznego osobie uzale?nionej.
  5. Pacjenci wymagaj?cy specjalistycznego leczenia innego ni? odwykowe leczeni s? w zak?adach opieki zdrowotnej, które maj? odpowiednie warunki do diagnostyki i terapii.

§ 4.

Zak?adami lecznictwa odwykowego s?:

  1. wojewódzki o?rodek terapii uzale?nienia od alkoholu i wspó?uzale?nienia,
  2. przychodnia terapii uzale?nienia od alkoholu i wspó?uzale?nienia,
  3. poradnia dla osób z problemami alkoholowymi,
  4. oddzia? leczenia alkoholowych zespo?ów abstynencyjnych,
  5. ca?odobowy oddzia? terapii uzale?nienia od alkoholu,
  6. dzienny oddzia? terapii uzale?nienia od alkoholu,
  7. o?rodek terapii uzale?nie? od alkoholu.

§ 5.

  1. Do zada? wojewódzkiego o?rodka terapii uzale?nienia od alkoholu i wspó?uzale?nienia nale?y w szczególno?ci:
    1. wykonywanie zada? przychodni terapii uzale?nienia od alkoholu i wspó?uzale?nienia dla ludno?ci okre?lonego terenu,
    2. udzielanie konsultacji specjalistycznych dla zak?adów lecznictwa odwykowego,
    3. koordynacja pracy zak?adów lecznictwa odwykowego na terenie województwa,
    4. dzia?alno?? metodyczno-organizacyjna w zakresie zbierania i opracowywania danych statystycznych dotycz?cych rozpowszechnienia uzale?nienia od alkoholu i zwi?zanych z nim problemów oraz lecznictwa odwykowego na terenie województwa, a tak?e ocena tych danych,
    5. inicjowanie i prowadzenie dzia?a? podnosz?cych kwalifikacje zawodowe pracowników merytorycznych zatrudnionych w lecznictwie odwykowym oraz osób wspó?dzia?aj?cych z zak?adami lecznictwa odwykowego w realizacji zada? programowych, w tym organizowanie sta?y i szkole?.
  2. Do zada? kierownika wojewódzkiego o?rodka terapii uzale?nienia od alkoholu i wspó?uzale?nienia nale?y w szczególno?ci:
    1. koordynacja wdra?ania rozporz?dzenia na terenie województwa,
    2. koordynacja dzia?alno?ci zak?adów lecznictwa odwykowego zwi?zana z zapewnianiem dost?pno?ci ?wiadcze? zdrowotnych, o których mowa w § 3, dla osób uzale?nionych i wspó?uzale?nionych,
    3. ocena jako?ci ?wiadcze?, o których mowa w § 3, udzielanych przez zak?ady lecznictwa odwykowego na terenie województwa oraz wnioskowanie o realizacj? programów naprawczych,
    4. wnioskowanie o konieczno?ci podj?cia doskonalenia zawodowego pracowników,
    5. wspó?praca z Pa?stwow? Agencj? Rozwi?zywania Problemów Alkoholowych oraz ze specjalist? krajowym w dziedzinie terapii uzale?nie?.
  3. Oprócz wojewódzkiego o?rodka terapii uzale?nienia od alkoholu i wspó?uzale?nienia na terenie województwa dzia?aj? inne zak?ady lecznictwa odwykowego, o których mowa w § 4.

§ 6.

  1. Przychodnia terapii uzale?nienia od alkoholu i wspó?uzale?nienia realizuje:
    1. programy psychoterapii dla osób uzale?nionych od alkoholu i wspó?uzale?nionych,
    2. pe?ny zakres indywidualnych ?wiadcze? zapobiegawczo-leczniczych,
    3. ?wiadczenia rehabilitacyjne,
    4. zadania poradni dla osób z problemami alkoholowymi wymienione w § 7 ust. 2.
  2. W sk?ad przychodni, o której mowa w ust. 1, wchodz?:
    1. poradnia dla osób z problemami alkoholowymi,
    2. poradnia dla osób wspó?uzale?nionych.
  3. Przychodnia, o której mowa w ust. 1, organizuje sta?e i szkolenia doskonal?ce dla pracowników lecznictwa odwykowego, w porozumieniu z kierownikiem wojewódzkiego o?rodka terapii uzale?nienia od alkoholu i wspó?uzale?nienia.

§ 7.

  1. Poradni? dla osób z problemami alkoholowymi tworzy si? w miastach powy?ej 25.000 mieszka?ców, a ponadto dla mieszka?ców terenu, na którym czas dojazdu do poradni publicznym ?rodkiem transportu przekracza 1 godzin?.
  2. Do zada? poradni dla osób z problemami alkoholowymi nale?y w szczególno?ci:
    1. realizacja programów psychoterapii uzale?nienia od alkoholu,
    2. udzielanie indywidualnych ?wiadcze? zapobiegawczo-leczniczych osobom uzale?nionym od alkoholu,
    3. prowadzenie dzia?a? konsultacyjno-edukacyjnych dla cz?onków rodzin osób uzale?nionych,
    4. wspieranie dzia?a? placówek podstawowej opieki zdrowotnej w zakresie wczesnej diagnozy i krótkiej interwencji oraz udzielanie w razie potrzeby konsultacji lekarzom,
    5. wspó?praca z placówkami zajmuj?cymi si? rozwi?zywaniem problemów alkoholowych oraz z grupami samopomocowymi.

§ 8.

  1. Do zada? oddzia?u leczenia alkoholowych zespo?ów abstynencyjnych nale?y udzielanie indywidualnych ?wiadcze? zapobiegawczo-leczniczych dla osób uzale?nionych od alkoholu w zakresie przewidzianym w § 3 ust. 1, a ponadto prowadzenie dzia?a? informacyjno-edukacyjnych maj?cych na celu motywowanie pacjentów do podj?cia psychoterapii uzale?nienia.
  2. Oddzia?em leczenia alkoholowych zespo?ów abstynencyjnych kieruje lekarz.

§ 9.

  1. Do zada? ca?odobowego oddzia?u terapii uzale?nienia od alkoholu nale??:
    1. realizacja programów psychoterapii uzale?nienia od alkoholu,
    2. udzielanie indywidualnych ?wiadcze? zapobiegawczo-leczniczych osobom uzale?nionym od alkoholu,
    3. prowadzenie dzia?a? konsultacyjno-edukacyjnych dla cz?onków rodzin osób uzale?nionych,
    4. przygotowanie pacjenta ko?cz?cego podstawowy program terapeutyczny do kontynuowania terapii w programie ambulatoryjnym.
  2. Oddzia?y terapii uzale?nienia od alkoholu we wspó?dzia?aniu z poradniami dla osób z problemami alkoholowymi mog? realizowa? programy terapeutyczne dla osób wspó?uzale?nionych.

§ 10.

Dzienny oddzia? terapii uzale?nienia od alkoholu realizuje zadania wymienione w § 9 dla osób uzale?nionych od alkoholu i wspó?uzale?nionych, które nie wymagaj? ca?odobowej hospitalizacji.

§ 11.

W sk?ad o?rodka terapii uzale?nie? od alkoholu wchodz? co najmniej dwa rodzaje jednostek organizacyjnych spo?ród wymienionych w § 4 pkt 2-6, które zapewniaj? ca?odobowe (lub dzienne) i ambulatoryjne ?wiadczenia zdrowotne dla osób uzale?nionych od alkoholu i wspó?uzale?nionych.

§ 12.

  1. W zak?adach lecznictwa odwykowego, o których mowa w § 4 pkt 1-3 i 5-7, zapewnia si? pomieszczenia i wyposa?enie niezb?dne do realizacji programu psychoterapeutycznego.
  2. Warunki udzielania ?wiadcze? zdrowotnych przez zak?ady wymienione w § 5-11 oraz w § 17 s? opracowywane przez Pa?stwow? Agencj? Rozwi?zywania Problemów Alkoholowych w porozumieniu z Instytutem Psychiatrii i Neurologii.

§ 13.

Ca?odobowymi zak?adami lecznictwa odwykowego s? oddzia?y leczenia alkoholowych zespo?ów abstynencyjnych oraz ca?odobowe o?rodki terapii uzale?nienia od alkoholu.

§ 14.

  1. Przyjmowanie i wypisywanie pacjenta z ca?odobowego zak?adu lecznictwa odwykowego odbywa si? zgodnie z rozporz?dzeniem Ministra Zdrowia i Opieki Spo?ecznej z dnia 23 listopada 1995 r. reguluj?cym szczegó?owy sposób dzia?ania szpitala psychiatrycznego w sprawach przyjmowania oraz wypisywania ze szpitala psychiatrycznego (Dz. U. Nr 150, poz. 736) lub na podstawie orzeczenia s?dowego dla osób zobowi?zanych do leczenia.
  2. Je?eli osoba zobowi?zana do leczenia w ca?odobowym zak?adzie lecznictwa odwykowego opuszcza zak?ad przed zako?czeniem leczenia, kierownik dokonuje wypisu i zawiadamia o tym niezw?ocznie s?d, który postanowi? o obowi?zku leczenia.

§ 15.

  1. Do zada? placówek udzielaj?cych ?wiadcze? podstawowej opieki zdrowotnej (przychodni, o?rodków zdrowia i poradni) nale?? w szczególno?ci:
    1. wczesne rozpoznawanie ryzykownego i szkodliwego picia alkoholu przez osoby nieuzale?nione i wynikaj?cych z tego szkód zdrowotnych oraz podejmowanie interwencji w celu ograniczenia picia alkoholu przez tych pacjentów,
    2. stosowanie procedur przesiewowych s?u??cych wczesnemu wykrywaniu uzale?nienia od alkoholu i kierowanie osób z podejrzeniem uzale?nienia do konsultacji w poradniach lub przychodniach lecznictwa odwykowego,
    3. leczenie osób doznaj?cych szkód zdrowotnych z powodu picia alkoholu oraz udzielanie podstawowych ?wiadcze? leczniczych osobom uzale?nionym od alkoholu i wspó?uzale?nionym.
  2. W realizacji powy?szych zada? placówki podstawowej opieki zdrowotnej wspó?dzia?aj? z poradniami dla osób z problemami alkoholowymi oraz z przychodniami terapii uzale?nienia od alkoholu i wspó?uzale?nienia, a tak?e z punktami konsultacyjno-informacyjnymi tworzonymi przez organy samorz?du terytorialnego oraz organizacje spo?eczne.
  3. Zalecane procedury s?u??ce wczesnemu wykrywaniu problemów alkoholowych oraz interwencji opracowuje i upowszechnia Pa?stwowa Agencja Rozwi?zywania Problemów Alkoholowych w porozumieniu z Instytutem Psychiatrii i Neurologii.

§ 16.

Zak?ady lecznictwa odwykowego wspó?pracuj?:

  1. z Pa?stwow? Agencj? Rozwi?zywania Problemów Alkoholowych oraz Instytutem Psychiatrii i Neurologii w zakresie wdra?ania standardów i procedur terapeutycznych oraz podnoszenia kwalifikacji personelu fachowego, a tak?e monitorowania efektów terapii,
  2. z zak?adami psychiatrycznej opieki zdrowotnej,
  3. z pe?nomocnikiem zarz?du województwa do spraw rozwi?zywania problemów alkoholowych,
  4. z kierownikiem wojewódzkiego o?rodka terapii uzale?nienia od alkoholu i wspó?uzale?nienia lub innej placówki pe?ni?cej t? funkcj? w zakresie koordynacji oddzia?ywa? leczniczych oraz podnoszenia kwalifikacji zawodowych,
  5. z wojewódzkim konsultantem do spraw psychiatrii,
  6. z organami samorz?dów terytorialnych w realizacji ustawowo okre?lonych zada? w?asnych gmin, powiatów i województw,
  7. z placówkami dla osób z problemem alkoholowym oraz dla ofiar przemocy w rodzinie, tworzonymi przez organy samorz?du terytorialnego oraz organizacje spo?eczne,
  8. ze ?rodowiskami samopomocowymi, a w szczególno?ci ze wspólnot? Anonimowych Alkoholików i klubami abstynenta w zakresie ?rodowiskowych oddzia?ywa? wspieraj?cych abstynencj? pacjentów,
  9. z zak?adami pracy chronionej, w których s? zatrudnione osoby uzale?nione od alkoholu obj?te programem rehabilitacji spo?ecznej,
  10. z domami pomocy spo?ecznej, w których przebywaj? osoby uzale?nione, w zakresie rozpoznawania, terapii uzale?nienia od alkoholu oraz konsultacji i szkolenia personelu w zakresie rozwi?zywania problemów alkoholowych.

§ 17.

  1. Zak?ady lecznictwa odwykowego, b?d?ce niepublicznymi zak?adami opieki zdrowotnej, powinny spe?nia? nast?puj?ce warunki:
    1. ?wiadczenia zdrowotne udzielane w tych zak?adach powinny obejmowa? programy psychoterapii uzale?nie? i wspó?uzale?nie? oraz udzielanie indywidualnych ?wiadcze? zapobiegawczo-leczniczych i rehabilitacyjnych osobom uzale?nionym od alkoholu i cz?onkom ich rodzin zgodnie z zaleceniami zawartymi w § 3,
    2. zak?ady te prowadz? dokumentacj? medyczn? oraz sprawozdawczo?? okre?lon? w odr?bnych przepisach,
    3. kwalifikacje pracowników i osoby kieruj?cej zak?adem powinny by? zgodne z zaleceniami okre?lonymi w § 2 ust. 3 oraz w § 18,
    4. rodzaje zak?adów oraz zakresy ich zada? powinny by? dostosowane do zalece? okre?lonych w § 6-11,
    5. warunki niezb?dne do realizacji programu psychoterapeutycznego i warunki udzielania ?wiadcze? zdrowotnych powinny by? zgodne z § 12,
    6. przyjmowanie i wypisywanie pacjenta z zak?adu ca?odobowego powinno odbywa? si? zgodnie z wymogami okre?lonymi w § 14.
  2. Zak?ady lecznictwa odwykowego, b?d?ce niepublicznymi zak?adami opieki zdrowotnej, wspó?pracuj? z wojewódzkim o?rodkiem terapii uzale?nienia od alkoholu i wspó?uzale?nienia w zakresie okre?lonym w § 5 ust. 1 i 2.

§ 18.

  1. Pracownicy zak?adów lecznictwa odwykowego obowi?zani s? do doskonalenia zawodowego i dokszta?cania w zakresie udzielania ?wiadcze? leczniczych osobom uzale?nionym i wspó?uzale?nionym.
  2. Osoby prowadz?ce terapi? uzale?nienia od alkoholu i wspó?uzale?nienia powinny posiada? kwalifikacje zawodowe uzyskane w specjalistycznych programach szkoleniowych w zakresie terapii uzale?nie?, potwierdzone certyfikatem specjalisty psychoterapii uzale?nie? lub instruktora terapii uzale?nie?.
  3. Zasady realizacji programów szkoleniowych, o których mowa w ust. 2, oraz system wydawania certyfikatów opracowuje Pa?stwowa Agencja Rozwi?zywania Problemów Alkoholowych w porozumieniu z Instytutem Psychiatrii i Neurologii.
  4. W zakresie dostosowania kwalifikacji personelu do potrzeb lecznictwa odwykowego zak?ady opieki zdrowotnej wspó?dzia?aj? z Pa?stwow? Agencj? Rozwi?zywania Problemów Alkoholowych, pe?nomocnikiem zarz?du województwa do spraw profilaktyki i rozwi?zywania problemów alkoholowych oraz z organami jednostek samorz?du terytorialnego.

§ 19.

  1. Zak?ad lecznictwa odwykowego mo?e by? przekszta?cony w wojewódzki o?rodek terapii uzale?nienia od alkoholu i wspó?uzale?nienia, po uzyskaniu pozytywnej opinii Pa?stwowej Agencji Rozwi?zywania Problemów Alkoholowych w zakresie realizacji wszystkich zada? wymienionych w § 5 ust. 1.
  2. Do czasu utworzenia wojewódzkiego o?rodka terapii uzale?nienia od alkoholu i wspó?uzale?nienia, po uzyskaniu pozytywnej opinii Pa?stwowej Agencji Rozwi?zywania Problemów Alkoholowych, zarz?d województwa mo?e upowa?ni? do wykonywania zada? okre?lonych w § 5 inny zak?ad lecznictwa odwykowego.
  3. Obwodowa poradnia odwykowa, dzia?aj?ca w dniu wej?cia w ?ycie rozporz?dzenia, staje si? poradni? dla osób z problemami alkoholowymi, po uzyskaniu pozytywnej opinii kierownika wojewódzkiego o?rodka terapii uzale?nienia od alkoholu i wspó?uzale?nienia, co do zada? wymienionych w § 7 ust. 2.
  4. Organizacja i wykonywanie zada? zak?adów lecznictwa odwykowego zostan? dostosowane do przepisów rozporz?dzenia do dnia 1 stycznia 2002 r.

§ 20.

Rozporz?dzenie wchodzi w ?ycie z dniem og?oszenia.